مردی از ناکجا
نویسنده: الکساندر همن
مترجم: محمدرضا ترک تتاری
ناشر: چشمه
سال نشر: 1404
تعداد صفحه: 283
«مردی از ناکجا» رمانی نوشتهی «الکساندر همن» نویسنده ۵۴ ساله و بوسنیاییتبار ساکن آمریکاست. این رمان یکی از دو رمان معروف این نویسنده و نام آن برگرفته از ترانهی محبوب او از گروه بیتلز است. داستان راویت زندگی پر ماجرای یوزف پرونک است از دوران کودکی آرام او در سارایوو تا سالهای دانشجویی او در بحرانهای سیاسی کییف و سرگردانیهایش در شیکاگو برای یافتن هویتی جدید. افراد مختلفی در هفت فصل، زندگی «یوزف پرونک» را روایت میکنند. روایتهایی از محیط پرآشوب و زندگی پرفراز و نشیب او. دوران کودکی یوزف در سارایوو، مربوط میشود به سالهایی که هنوز جنگ خانمانسوز داخلی آغاز نشده بود. سالهای دانشجویی او در اوکراین همراه با بحران سیاسی و آشوب در این کشور است و بعد از مهاجرتش به آمریکا مهمترین مسئلهی او بحران هویت است. او در این دوران تلاش میکند تا به ثبات شخصیت برسد. اصلیترین مضمون این رمان نیز شاید همین بحران هویت باشد. نویسندهی رمان متولد سارایوو است و از سال ۱۹۹۲ به آمریکا مهاجرت کرده و این داستان به نوعی برآمده از تجربهی زیستی اوست. این نویسنده به خوبی توانسته تفاوت فرهنگی میان اروپای شرقی و ایالات متحده آمریکا را نشان دهد. یکی از ویژگی قابل تأمل این رمان تصویر شفاف و رنگارنگی است که نویسنده از سالهای زوال بلوک شرق به دست میدهد، جهانی که همیشه به شکلی خاکستری و گنگ تصویر شده است. این وضوح در تمام طول داستان به چشم میآید. یکی از منتقدان همن را داستاننویسی میداند که وظیفهی شاعر را بر عهده گرفته؛ او جهان را از نو میبیند و برای مخاطبش بازآفرینی میکند. به بیان دیگر او استاد آشناییزدایی از زندگی روزمره و پیشپاافتادگی این نوع زندگی است. نویسنده همانند عکاسی کنجکاو تصاویری دقیق از چیزهای دمدستی زندگی پیشروی خواننده قرار میدهد و او را وادار میکند تا نگاهی دوباره به اطرافش و چیزهای به ظاهر پیشپاافتاده بیندازد. عید فصح (شیکاگو، ۱۸ آوریل ۱۹۹۴)، دیروز (سارایوو، ۱۰ سپتامبر ۱۹۶۷ ، ۲۴ ژانویه ۱۹۹۲)، سرزمین پدری (کی یف، اوت ۱۹۹۱)، ترجمه یوزف پرونک (سارایوو، دسامبر ۱۹۹۵)، خواب عمیق (شیکاگو، ۱ سپتامبر، ۱۵ اکتبر ۱۹۹۵)، سربازها از راه میرسند (شیکاگو، آوریل ۱۹۹۷، مارس ۱۹۹۸) و مردی از ناکجا (کی یف، سپتامبر ۱۹۰۰،شانگهای، اوت ۲۰۰۰) عناوین هفت فصل این رمان هستند. «مردی از ناکجا» رمانی قابل تامل است که تصویری شفاف روشن از زوال بلوک شرق ارائه میدهد و میتواند خوانندگان علاقمند به رمانهای جدی را راضی کند.