نازی‌ها و علوم غریبه

کتاب «نازی‌ها و علوم غریبه: نیروهای اهریمنی‌ای که رایش سوم آزاد کرد» نوشته پل رولند، اثری است که به یکی از مرموزترین زوایای جنگ جهانی دوم و ساختار فکری رایش سوم می‌پردازد. این پژوهش، مرز میان حقیقت تاریخی و شایعات عامه‌پسند را در رابطه با تمایلات غیب‌باورانه سران نازی می‌شکافد و نشان می‌دهد که اسطوره‌شناسی نوردیک، جادوگری، طالع‌بینی و شبه‌علم به ابزارهایی کارآمد برای توجیه ایدئولوژی نژادپرستانه و فاشیستی تبدیل شدند. رولند در این اثر تلاش می‌کند لجنزاری از باورهای خرافی و عرفان منحرف را که بستر فکری برخی از بانفوذترین چهره‌های رژیم نازی را شکل داد، معرفی کند و به این پرسش پاسخ دهد که چگونه یک جنبش سیاسی مدرن، در دل خود پناهگاهی برای اندیشه‌هایی ساخت که بیشتر به افسانه‌های قرون وسطایی شباهت داشتند. نویسنده مسیر خود را با بررسی ریشه‌های فکری حزب نازی و انجمن‌های سری اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم آغاز می‌کند. او خواننده را با انجمن توله آشنا می‌سازد؛ گروهی مخفی که با تلفیق ملی‌گرایی افراطی و باورهای غیبی، نقشی کلیدی در شکل‌گیری تفکر نازی‌ها ایفا کرد و نشان می‌دهد نمادهایی چون صلیب شکسته پیش از تبدیل شدن به یک آرم سیاسی، طلسمی در محافل رازآمیز بوده‌اند. در ادامه، تمرکز بر چهره‌هایی است که در مرز میان جنون و قدرت نوسان داشتند. هاینریش هیملر، فرمانده اس‌اس، به شکلی بیمارگونه شیفته یافتن خاستگاه‌های اسطوره‌ای نژاد آریایی بود. او با تأسیس بخش آنن‌اربه برای تحقیق در باستان‌شناسی غیبی و جست‌وجوی جام مقدس، تلاش کرد نیروی اس‌اس را به یک فرقه شبه‌مذهبی با آیین‌های تاریک ارتقا دهد و قلعه وولزبورگ را به معبدی برای این مناسک بدل ساخت. در کنار هیملر، زاویه دید شخص هیتلر به امر غیبی نیز بررسی می‌شود. هرچند هیتلر در سخنرانی‌های عمومی و خلوت خود گاه این باورها را به سخره می‌گرفت، اما از نمادها و پیشگویی‌ها به عنوان اهرمی روانی برای شستشوی مغزی توده‌ها و تثبیت جایگاه مسیحاگون خود بهره می‌برد. ماجراجویی‌های شبه‌علمی رژیم، پروژه‌های تحقیق روی انرژی‌های کیهانی و ماجرای فرار رودلف هس، از دیگر بخش‌های مستند این کتاب است. این اثر بیش از آنکه تحلیلی جامعه‌شناختی از خردستیزی مدرنیته اروپایی باشد، گشتی در زیرزمین تاریک تخیل نازی‌هاست و به گردآوری حکایات و اسناد موجود می‌پردازد. خواندن این اثر به مخاطب یادآوری می‌کند که آن سوی تصویر آشنای رایش سوم، جهانی از توهمات قرار داشت که برای صاحبان قدرت، حقیقتی بی‌چون‌وچرا بود. پیام نهایی این است: وقتی خیال‌پردازی‌های خرافی و خردستیزی مطلق با قدرت بی‌حد و حصر نظامی و سیاسی پیوند بخورند، به تسلیحاتی ویرانگر تبدیل می شود.