غربی‌سازی جامعه و فرهنگ

کتاب «غربی‌سازی جامعه و فرهنگ: قدرت نرم بریتانیا و آمریکا در ایران (۱۹۵۳-۱۹۶۰)» برگرفته از رساله‌ی دکتری نویسنده، دریوس وینرایت، است. این اثر رویکردی تازه به روابط آمریکا و بریتانیا با ایران در سال‌های آغازین جنگ سر ارائه می‌دهد. طبق این رویکرد نویسنده به جای تمرکز صرف بر دیپلماسی رسمی یا کودتای ۱۹۵۳، می‌کوشد نشان دهد که این دو کشور، بریتانیا و آمریکا، در بین سال‌های ۱۹۵۳ تا ۱۹۶۰، چگونه از قدرت نرم برای مهار نفوذ کمونیسم و ترویج سبک زندگی غربی در ایران بهره بردند. از طرف دیگر، کتاب استدلال می‌کند که اگرچه هر دو کشور در ظاهر در برابر کمونیسم متحد بودند و تلاش می‌کردند تا از گسترش آن ایدئولوژی در ایران از طریق قدرت نرم جلوگیری کنند، اما در عمل رقابتی پنهان اما واقعی بر سر نفوذ در ایران میان‌شان جریان داشت. به بیان دیگر، این اتحاد به‌ظاهر استوار و محکم، در واقع آکنده از تنش‌های رقابتی بود. در همین راستا، کتاب در هشت فصل سازمان یافته. فصل نخست که مقدمه‌ی کتاب است روش پژوهشی کتاب (تحلیلی-تاریخی)، چارچوب نظری بحث و پیشینه‌ی پژوهشی بحث کتاب را توضیح می‌دهد. فصل دوم، با عنوان «قدرت نرم، روابط ویژه و ریشه‌های دیپلماسی فرهنگی آمریکا-بریتانیا در ایران»، به دوران پیش از کودتا بازمی‌گردد و بحران نفتی ملی‌شدن صنعت نفت را، از دریچه‌ی ابزارهای فرهنگی و تبلیغاتی دو کشور، بازخوانی می‌کند. فصل سوم به عملیات‌ها و ابتکارات سرویس اطلاعاتی ایالات متحده در ایران پرداخته است. فصل چهارم به توضیح و تحلیل چگونگی ترویج شیوه‌ی زندگی آمریکایی در ایران اختصاص یافته است. فصل پنجم، با عنوان «حفظ موقعیت بریتانیا در ایران: سازمان پژوهش‌های اطلاعاتی، ساواک و ضدتبلیغات شوروی»، یکی از برجسته‌ترین بخش‌های کتاب است: نویسنده در این فصل نشان می‌دهد چگونه سازمان پژوهش‌های اطلاعاتی بریتانیا (IRD)، نهادی مخفی برای تبلیغات ضدکمونیستی، با ساواک همکاری کرد تا مواد تبلیغاتی ضدشوروی را در ایران و کشورهای همسایه، از جمله ترکیه، عراق و پاکستان، گسترش دهد. فصل ششم به تلاش‌های انگلیس برای تأثیر بر فرهنگ ایرانی، به ویژه از طریق آموزش، می‌پردازد. فصل هفتم به آثار قدرت نرم بریتانیا و آمریکا در ایران می‌پردازد و نتایج کنش‌های این دو کشور را دقیق‌تر و یکجا بررسی می‌کند. در نهایت، فصل آخر نیز بخش نتیجه‌گیری کتاب را شامل می‌شود. این اثر به‌عنوان مطالعه‌ی موردی تاریخی‌ای شناخته می‌شود که از دل آن، نتیجه‌گیری‌های گسترده‌ و عمیقی درباره‌ی سیاست خارجی بریتانیا و آمریکا در دوران جنگ سرد و وضعیت ایران در آن زمان، قابل استخراج است.